พีเพิลลีสมีวิธีการสร้างคำใหม่อย่างเป็นระบบ เมื่อเวลาผ่านไป ด้วยการมีส่วนร่วมของผู้พูด ภาษานี้จะเรียบง่ายและงดงามยิ่งขึ้นเรื่อย ๆ

การสร้างคำใหม่ — กลยุทธ์ทั่วไป
ถ้าเราต้องตั้งชื่อแนวคิดใหม่ทั้งหมด (เช่น แรงโน้มถ่วง ไฟฟ้า ยีน เลเซอร์) ก็ต้องมีคำใหม่ทั้งหมด คำนี้มีพื้นฐานจากอะไรก็ได้ แต่ควรมีที่มา คำใหม่สำหรับแนวคิดใหม่ควรมีเอกลักษณ์ และมีหนึ่งหรืออย่างมากสองพยางค์ เพื่อไม่ให้ยาวเกินไปเมื่อเติมคำเติมหน้า คำเติมท้าย และสร้างคำประสม
เมื่อสร้างคำใหม่ ถ้าคำนั้นไม่ใช่ชื่อของแนวคิดใหม่ทั้งหมด ทางเลือกแรกคือคำเข้าใจเอง เพราะคำเข้าใจเองเห็นแล้วรู้ทันที ไม่ต้องท่องจำ (คำอธิบาย ดูลิงก์ “คำเข้าใจเอง” ในเมนูของหน้า “ไวยากรณ์”) ตัวอย่าง: “wrist·clock” (ข้อมือ·นาฬิกา) แทนภาษาอังกฤษ “watch” (นาฬิกาข้อมือ) ถ้าผู้สร้างคำ (เช่น นักเขียนเอกสารทางเทคนิค นักวิเคราะห์ธุรกิจ นักวิทยาศาสตร์ ศิลปิน) คิดคำเข้าใจเองที่เหมาะกับแนวคิดใหม่ไม่ออก คำประสมที่ดีก็เป็นทางเลือกที่สองโดยธรรมชาติ เพราะคำประสมที่ดีจำได้ค่อนข้างง่าย และเพิ่มความงามให้ภาษาแทนที่จะลดลง
เมื่อสร้างคำใหม่ ควรใส่ใจการออกเสียง การออกเสียงควรไพเราะที่สุดเท่าที่จะทำได้

คำประสมที่ดี
คำประสมที่ดีดีด้วยเหตุผลหลายประการ แต่ทั้งหมดมีจุดร่วมอย่างหนึ่ง: จำได้ค่อนข้างง่าย
คำประสมที่ดีส่วนใหญ่ประกอบด้วยสองคำ ซึ่งความหมายรวมกันเกือบจะ แต่ไม่ถึงกับ เข้าใจได้ทันที — กล่าวคือยังไม่ถึงขั้นคำเข้าใจเอง ตัวอย่าง: babysit (ดูแลเด็ก), badmouth (พูดร้าย), bagpipes (ปี่สก็อต), bigmouth (คนปากมาก), bloodbath (การนองเลือด), breakfast (อาหารเช้า), breakthrough (ความก้าวหน้าครั้งสำคัญ), broadcast (การกระจายเสียง), bulldog (สุนัขบูลด็อก), bullfight (การสู้วัวกระทิง), bullring (สนามสู้วัวกระทิง) และ: driftwood (ไม้ลอยน้ำ), icecream (ไอศกรีม), leftover (ของเหลือ), lipstick (ลิปสติก), necktie (เนกไท), nothing (ไม่มีอะไร), popcorn (ข้าวโพดคั่ว), password (รหัสผ่าน), sandbox (กระบะทราย), skydive (กระโดดร่ม), snowdrift (กองหิมะ), stockpile (คลังสำรอง), television (โทรทัศน์), toothpick (ไม้จิ้มฟัน), topsoil (หน้าดิน), watchdog (สุนัขเฝ้าบ้าน), waterfall (น้ำตก), witchcraft (เวทมนตร์) เมื่อได้ยินครั้งแรก คุณยังไม่แน่ใจความหมาย แต่เมื่อเรียนความหมายแล้ว คุณก็น่าจะจำได้
คำประสมที่ดีบางคำไม่ค่อยเข้าใจได้ทันที แต่ทำให้ภาษามีชีวิตชีวาและทรงพลังขึ้น จึงจำได้ดี ตัวอย่าง: afterglow (แสงเรืองหลังตะวันตก), aftershock (อาฟเตอร์ช็อก), backlash (กระแสต่อต้าน), backstab (แทงข้างหลัง), brainstorm (ระดมสมอง), brainwash (ล้างสมอง), breakneck (เร็วสุดขีด), bonehead (คนโง่), cutthroat (โหดเหี้ยม), diehard (หัวชนฝา), firepower (อำนาจการยิง), heartbreak (ความอกหัก), henpecked (กลัวเมีย), horsefly (เหลือบ), hotdog (ฮอตด็อก), ladybug (เต่าทอง), lamebrain (คนทึ่ม), nightowl (นกฮูกกลางคืน คนนอนดึก), nosedive (ดิ่งพสุธา), pothole (หลุมบนถนน), pigtail (ผมเปีย), superpower (มหาอำนาจ)
คำประสมที่ดีบางคำเข้าใจทันทียิ่งกว่านั้นน้อยลง แต่ก็จำง่ายเช่นกัน ตัวอย่าง: highrise (ตึกสูง), heartberry (เบอร์รีรูปหัวใจ ภาษาอังกฤษ “strawberry” สตรอว์เบอร์รี)
คำประสมที่ดีไม่ได้ประกอบจากคำที่รวมกันแล้วบอกใบ้ความหมายเสมอไป บางคำช่วยเพิ่มสีสันให้ภาษา ตัวอย่าง: cocktail (ค็อกเทล), daredevil (คนบ้าบิ่น), eavesdrop (แอบฟัง), frostbite (ภาวะเนื้อเยื่อถูกความเย็นกัด), grapevine (ข่าวลือปากต่อปาก), lighthearty (ใจเบิกบาน), lipservice (พูดแต่ปาก), loophole (ช่องโหว่), ragtime (ดนตรีแร็กไทม์)
คำประสมบางคำเก่าแก่มากและควรเก็บรักษาไว้ ตัวอย่าง: cupboard (ตู้), lighthouse (ประภาคาร)
ตัวอย่างเพิ่มเติม คลิกลิงก์ “คำประสม (รายการ)” ที่ต้นหน้า “ไวยากรณ์”

คำประสมธรรมดาและคำประสมที่ไม่ดี
ถ้าคุณต้องการสร้างคำแต่คิดคำเข้าใจเองหรือคำประสมที่ดีไม่ออก ก็ใช้คำประสมธรรมดาไปก่อน ในความเป็นจริง ผู้เชี่ยวชาญที่ต้องสร้างคำใหม่มักเป็นผู้ชำนาญในสาขาที่ไม่เกี่ยวกับภาษาศาสตร์ — เป็นพ่อมดด้านอิเล็กทรอนิกส์ นักวิทยาศาสตร์ วิศวกร สถาปนิก ผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์ ฯลฯ หลังจากพวกเขาสร้างคำประสมธรรมดาเพื่อสื่อความหมายแล้ว ก็เป็นหน้าที่ของผู้ที่ชำนาญทางภาษามากกว่าที่จะปรับปรุงให้ดีขึ้น
คำประสมธรรมดาไม่ชวนให้เข้าใจผิด แต่ก็ไม่มีเหตุผล ในที่สุดเราอยากแทนที่คำเหล่านี้ ถ้ามีคำพ้องความหมาย ผู้พูดหรือผู้เขียนที่ดีก็จะใช้แทน เช่น ใช้ “comprehend” แทน “understand” (เข้าใจ) ตัวอย่างอื่นของคำประสมธรรมดา: background (ฉากหลัง ซึ่งไม่ใช่ ground พื้นดิน), commonplace (ธรรมดา ซึ่งไม่ใช่ place สถานที่), secondhand (มือสอง ไม่เกี่ยวกับ hand มือ และไม่จำเป็นต้องผ่านการใช้มาเพียงคนเดียว), makeshift (ชั่วคราวพอใช้), however (อย่างไรก็ตาม), drawback (ข้อเสีย), downtown (ใจกลางเมือง), notwithstanding (แม้ว่า), online (ออนไลน์)
คำที่แย่ที่สุดคือคำที่ชวนให้เข้าใจผิด — สร้างความสับสนแทนที่จะสื่อความหมาย คำเหล่านี้แย่กว่าคำธรรมดา เป็นคำที่ไม่ดีและควรถูกแทนที่ “nightclub” (ไนต์คลับ) ไม่ใช่สโมสร คุณ “overthrow” (ขว้างเลย) ลูกบอลได้ แต่ “overthrow” รัฐบาลไม่ได้ “Overjoyed” (ดีใจมาก) ฟังเหมือนคำเชิงลบ — ดีใจมากเกินไป — แทนที่จะเป็นความหมายจริง “Hamburgers” (แฮมเบอร์เกอร์ พีเพิลลีส “cowburgers”) ทำจากเนื้อวัว ไม่ใช่ ham (เนื้อหมู) ผู้สื่อสารที่ดีจะหลีกเลี่ยงคำที่ชวนให้เข้าใจผิด

คำแผลงใหม่จากคำที่มีอยู่
ในพีเพิลลีส คำแผลงใด ๆ จากคำที่มีอยู่ที่ฟังดีและดูมีเหตุผลเป็นที่ยอมรับได้ อนุญาตให้เติมคำเติมหน้าหรือคำเติมท้ายที่สมเหตุสมผลและไพเราะกับคำใดก็ได้ ใครก็นำคำแผลงใหม่มาใช้ได้ ถ้าดี คนอื่นก็จะทำตาม

การขจัดคำพ้องเสียง
ภาษาจีนโบราณเต็มไปด้วยคำพ้องเสียง (คำที่ออกเสียงและเขียนเหมือนกันแต่ความหมายต่างกัน) — ภาษาเขียนที่ยากจนมีคนเพียงไม่กี่คนที่เรียนได้ ในหลายศตวรรษต่อมา จีนลดปัญหาคำพ้องเสียงได้อย่างมากด้วยการรวมสองคำเป็นคำประสมใหม่ บางครั้งสองคำในคำประสมมีความหมายเหมือนกันทุกประการ เช่น 愤怒 fèn-nù หมายถึง “ความโกรธเกรี้ยว” ประกอบด้วยอักษรภาพสองตัวที่ต่างก็หมายถึง “โกรธ” หรือประกอบจากคำหนึ่งกับหมวดหมู่ของคำนั้น เช่น 金属 jīn-shǔ “ทอง/โลหะ” + “หมวดหมู่” หมายถึง “โลหะ” เพราะ “jin” มีความหมายอื่นอีกมาก ด้วยเทคนิคคำสองคำแบบใหม่ของจีน ร่วมกับอักษรตัวย่อ อัตราการรู้หนังสือเพิ่มจากน้อยนิดเป็นเกือบทุกคน
ภาษาอังกฤษก็เต็มไปด้วยคำพ้องเสียงเช่นกัน ภาษาอังกฤษลดปัญหานี้ได้บ้างด้วยการสะกดคำที่ออกเสียงเหมือนกันแต่ความหมายต่างกันให้ต่างกันในภาษาเขียน ตัวอย่าง: bear (หมี) กับ bare (เปลือย), there (ที่นั่น) กับ their (ของพวกเขา), fare (ค่าโดยสาร) กับ fair (ยุติธรรม), where (ที่ไหน) กับ ware (เครื่องใช้) ข้อเสียของวิธีนี้คือนักเรียนต้องเรียนสะกดทุกคำ — นับพันคำ — ซึ่งต้องใช้เวลาเรียนหลายปีและรัฐบาลต้องเสียค่าใช้จ่ายมหาศาล (ระบบตรวจคำสะกดอัตโนมัติ — ซึ่งเป็นการแก้ที่ปลายเหตุ — ไม่ได้ลดภาระการท่องจำ)
ในทางตรงกันข้าม คำภาษาสเปนสะกดตรงกับเสียงทุกประการ แต่ละเสียงมีตัวอักษรเดียว อ่านคำภาษาสเปนก็รู้ว่าออกเสียงอย่างไร ได้ยินก็รู้ว่าสะกดอย่างไร นักเรียนในสเปนและละตินอเมริกาไม่ต้องเสียเวลาท่องจำการสะกดเลย
ดังที่อธิบายในส่วน “การสะกด” การสะกดพีเพิลลีสมีสองแบบ: Alike English — แบบฝึกหัดที่สะกดเหมือนภาษาอังกฤษ และ Sound Spell Same (SSS) — พีเพิลลีสแท้ ซึ่งแต่ละเสียงมีตัวอักษรเดียว ไม่มีตัวอักษรที่ไม่ออกเสียง และไม่มีตัวอักษรซ้อน
พีเพิลลีสใช้วิธีของจีนในการขจัดคำพ้องเสียง คือเติมคำให้กับคำพ้องเสียงอย่างน้อยหนึ่งคำ ตัวอย่าง: block (ก้อน) กับ bloc (กลุ่ม) → blocgroup, beat (ตี) กับ beet (บีทรูท) → beetplant, aunt (ป้า น้า อา) กับ ant (มด) → antbug, been (กริยาช่องสามของ be) กับ bin (ถัง) → storagebin คำที่เติมเข้าไป (“group”, “plant”, “bug”, “storage”) บอกใบ้ความหมายของคำประสม เมื่ออ่านหรือได้ยินคำประสมเหล่านี้ ก็จำความหมายได้ค่อนข้างง่ายและไม่สับสน
ในการสะกดพีเพิลลีสแบบ Alike English ผู้พูดภาษาอังกฤษอาจรู้สึกว่าไม่จำเป็นต้องสร้างคำประสมเหล่านี้ “‘Been’ กับ ‘bin’ ออกเสียงเหมือนกันแต่แทบไม่เคยสับสนกัน ทำไมต้องเปลี่ยน ‘bin’ เป็น ‘storagebin’?” คำตอบคือ: ในพีเพิลลีสแท้ (SSS) ทั้ง “been” และ “bin” สะกดว่า “bin” ซึ่งอาจทำให้สับสนในข้อความเขียน พีเพิลลีส Alike English แม้จะง่ายกว่าภาษาอังกฤษมาก แต่ยังคงข้อเสียของภาษาอังกฤษไว้ คือบังคับให้ผู้เรียนทุกคนต้องเรียนสะกดคำรากทุกคำ (แม้ Alike English จะช่วยให้ผู้เรียนไม่ต้องเรียนสะกดคำแผลงจากคำรากอีกนับพันคำ) Alike English คือสนามฝึกของ Sound Spell Same (SSS) — คือพีเพิลลีสแท้ ด้วยพีเพิลลีสแท้แบบ SSS นักเรียนไม่ต้องเรียนสะกดคำใดเลยแม้แต่คำเดียว
ประเด็นสำคัญ: เมื่อสร้างคำใหม่ ควรหลีกเลี่ยงคำพ้องเสียง ซึ่งทำได้อย่างสร้างสรรค์: เปลี่ยนคำหนึ่งในคำที่อาจพ้องเสียงกันให้เป็นคำเข้าใจเอง หรือเป็นคำประสม เช่น “storagebin” และ “antbug” มิฉะนั้นใน SSS คำเหล่านี้จะกลายเป็นคำพ้องเสียงที่สะกดเหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้สับสน

การควบคุมมลพิษทางภาษา
ขณะที่วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีก้าวหน้าอย่างรวดเร็วจนสร้างโลกใหม่ คำใหม่ที่ต้องเกิดขึ้นควรทำตามแนวทางในส่วน “การสร้างคำใหม่” นี้ เพื่อไม่ให้พีเพิลลีสเกิดมลพิษ ผู้ตัดสินหลักของพีเพิลลีสคือผู้พูดพีเพิลลีส ทุกคนสามารถพูดซ้ำคำใหม่ที่ทำให้พีเพิลลีสเรียบง่ายและงดงามขึ้น และหลีกเลี่ยงการเผยแพร่คำที่ไม่ได้ทำเช่นนั้น ดังนั้นใครก็สร้างคำใหม่ได้ ถ้าเป็นคำที่ดี คนก็จะใช้ซ้ำ ถ้าไม่ดีก็จะไม่ใช้ สมาคมทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีควรจ้างนักภาษาศาสตร์ เพื่อสร้างคำที่ดีที่สุดสำหรับแนวคิดใหม่ — แม้ไม่เข้าใจได้ทันที ก็ให้จำง่ายและฟังไพเราะ เช่นเดียวกับที่พลเมืองโลกวิจารณ์มลพิษทางอากาศและทางน้ำอย่างแข็งขัน พวกเขาก็วิจารณ์มลพิษทางภาษาได้ ผู้เขียนที่เผยแพร่คำที่เข้าใจยากควรถูกวิจารณ์อย่างเปิดเผย แล้วจากนั้นก็ถูกเมิน ความรับผิดชอบทางภาษา: ส่งต่อสิ่งที่ดี ไม่ส่งต่อสิ่งที่ไม่ดี

สร้างสรรค์ทางภาษากันเถอะ!
พีเพิลลีสเป็นภาษาที่ทุกคนสร้าง เพื่อทุกคน ดังนั้นถ้าคุณได้ยินคำที่คุณปรับปรุงได้ โปรดช่วยกันพัฒนาภาษาของมนุษยชาติ ผู้ที่เรียนพีเพิลลีสผ่านภาษาอื่นที่ไม่ใช่ภาษาอังกฤษ อยู่ในฐานะที่ดีที่สุดที่จะใช้มุมมองใหม่และตัวอย่างจากภาษาของตนเพื่อเพิ่มความสมบูรณ์ให้พีเพิลลีส ดังนั้น ไม่ว่าคุณจะคุยกับเพื่อน เขียนจดหมายถึงเพื่อนร่วมงาน พูดในชั้นเรียน แสดงความเห็นผ่านสื่อ หรือพูดในที่ประชุม — ทำไมไม่ลองหลุดจากพันธนาการทางภาษาแล้วแสดงออกอย่างสร้างสรรค์ล่ะ? คำของคุณอาจติดตลาด แทนที่คำที่ด้อยกว่า และทำให้ภาษาสมบูรณ์ยิ่งขึ้น